Posts tonen met het label barrel aged bier. Alle posts tonen
Posts tonen met het label barrel aged bier. Alle posts tonen

maandag 5 januari 2026

Brouwerij de Kromme Haring - Utrecht

Voor dit artikel is de brouwer van de Kromme Haring, Stephen
Grigg, 
geïnterviewd. Hij is samen met Gijs van Wiechen de oprichter van de Kromme Haring. Stephen is oorspronkelijk bioloog en via een aantal omzwervingen vanuit Amerika, via Engeland in Utrecht terecht gekomen. Stephen brouwt, als hobbybrouwer, al sinds 1992. Gijs benaderde Stephen voor het brouwen van het jubileumbier van Kafé België in Utrecht. Van het één kwam het ander en samen starten zij Brouwerij De Kromme Haring. De brewpub opende in september 2016 haar deuren. In december 2016 werd de brouwinstallatie geplaatst. 

Brouwerij de Kromme Haring brouwt bovengemiddeld goede bieren en het totaalplaatje klopt helemaal als het aankomt op assortiment en uitstraling. Op de site kan je zelfs van elk bier zien welke mout, hop en gist zijn gebruikt. Mooie informatie voor de thuisbrouwer dus. Genoeg reden voor een diepte-interview, laten we beginnen! 

1) Jullie bieren zijn volgens de informatie op de website grofweg in te delen in (NE)IPA, saison en ondergistende bieren. Hoe wordt de keuze voor een bepaald bier gemaakt? Hoe komen jullie tot een nieuw bier en wat zijn de stappen van productontwikkeling? 

We maken dat soort bieren wel, maar we brouwen ook veel andere soorten. Soms Belgische blondjes, enkele stouts, enzovoort. Ik zou zeggen dat de beslissingen over nieuw bier om te brouwen door een paar dingen worden beïnvloed. Soms is het een bier voor een speciale gelegenheid, dan moet het bij dat thema passen. Soms brouwen we een bier dat de brouwers gewoon heel graag willen brouwen. Soms brouwen we een bier waarvan we denken dat de markt het wil, bijvoorbeeld een seizoensbier. Bierontwikkeling wordt bepaald door onze ervaring, met name met soorten gist en mouten, en door onderzoek online of discussies met andere brouwers als het een type bier is waar we weinig ervaring mee hebben. We hebben niet de brouwuitrusting of de tijd om proefbatchen te maken, dus bedenken we een recept, bespreken het met de groep en gaan ervoor.

2) In een Youtubefilmpje wordt de 7 hL brouwinstallatie getoond en wordt er 3x gebrouwen om een volledige tank te vullen. Zijn er plannen om de brouwinstallatie te vergroten? 

We hebben behoorlijk beperkte ruimte. We zouden op een bepaald moment graag de productie uitbreiden en houden altijd de mogelijkheden daarvoor in de gaten. Maar voorlopig blijven we op onze huidige locatie.

3) Voor wat betreft de keuze van leverancier en soorten (basis)mout: is er een favoriet, of verschilt dit per bier? 

Dit varieert zeker van bier tot bier. Sommige mouten zijn ons favoriet (Thomas Fawcett oat malt in een hazy IPA) en andere zien we als minder belangrijk (pale malt in een imperial stout). Over het algemeen gebruiken we Dingeman pils-mout voor onze saisons.

4) Er worden regelmatig Amerikaanse hopsoorten gebruikt, zoals Amarillo, Citra, Simcoe, Cryo. Zijn er favoriete combinaties?  Worden er ook andere hopproducten gebruikt (hopextract, Salvo, Incognito, Spectrum, Dynaboost)? 

Ik hou van Mosaic en Amarillo, brouwer Jan houdt van Simcoe. Maar we wisselen voortdurend hopsoorten af in onze hazy IPA-serie en staan altijd open om nieuwe soorten te proberen. We gebruiken regelmatig cryo-hop, maar hebben nog niet geëxperimenteerd met de verschillende extracten die nu beschikbaar zijn. Misschien doen we dat in de toekomst, maar over het algemeen wachten we totdat we de ervaringen van andere brouwers met deze producten horen voordat we ermee aan de slag gaan.

5) Wat Kromme Haring onderscheidt van veel andere brouwerijen, is het gebruik van speciale vloeibare gisten. Kun je iets vertellen over welke gisten favoriet zijn? Is er een eigen gistcultuur of wordt er alleen met commercieel beschikbare stammen gebrouwen? 

We brouwen bijna uitsluitend met commercieel verkrijgbare stammen. Informatie over welke gisten we gebruiken staat op onze etiketten of op onze website. Soms vermeerderen we kleine gistpakketjes, soms kopen we grotere commerciële gistbakken, en vaak hergebruiken we gist. Onze saisonblend begon als een mengsel van verschillende commerciële stammen dat we honderden keren hebben geoogst en opnieuw hebben gebruikt, dus nu weten we eigenlijk niet precies wat het is. Aan onze kant van gemengde fermentatie gebruiken we allerlei gisten die we ruilen met andere brouwerijen (en hobbybrouwers) over de hele wereld.

6) Jullie barrel-agedbieren hebben diverse invalshoeken. De ene is met melkzuurbacteriën, de ander met Brett, of met een blend van deze. Ik neem aan dat de hoofdvergisting met een 'normale' biergist wordt uitgevoerd, waarna in de barrel de andere micro-organismen worden toegevoegd. Worden deze barrels meerdere keren gebruikt? Hoe zorgen jullie ervoor dat er geen kruisbesmetting plaatsvindt? 

Onze op vat gerijpte bieren vallen in een paar categorieën: Schone bieren zoals imperial stout die op een vat (meestal met sterke drank) worden gerijpt. Bieren die worden vergist in roestvrij staal met Saccharomyces en Brettanomyces en daarna op vat worden gerijpt. Bieren die in het vat worden vergist of kort in roestvrij staal vergist en vervolgens in een vat worden gedaan waar de microben in het vat hun werk kunnen doen. We proberen vaten van hoge kwaliteit te kopen die één of twee keer kunnen worden gebruikt voor schone bieren, voordat we er brett/bacteriën aan toevoegen en ze vervolgens meerdere keren kunnen worden gebruikt voor wildere bieren. Deze bieren worden altijd maandenlang gelaten om te rijpen, en door het controleren van de dichtheid van het bier weten we of het stabiel is of niet. Dat is onze belangrijkste zorg, eerder dan besmetting op zich.

Een besmet gist kan de smaak veranderen, maar we proeven deze bieren regelmatig en volgen hun ontwikkeling. Niet elke gemengd gefermenteerde bier heeft een einddoel op zich; vaak onthult het bier zich gaandeweg en bepalen we of we het lekker vinden zoals het is, of dat het beter tot zijn recht komt als mengmiddel met een ander(e) bier(en).

7) Volgens mij wordt er bij jullie niet of nauwelijks bier op drankvaten gelagerd om zodoende bijv. bourbon, cognac of wijnsmaken aan het bier toe te voegen. Is daar een reden voor? 

We laten onze Imperial Stout rijpen in spiritvaten (vaak whisky), meestal brengen we ongeveer één keer per jaar een versie uit. Onlangs hebben we ook enkele sterke saisons in spiritvaten laten rijpen.

8) De vormgeving van jullie etiketten en naamgeving zijn onderscheidend en creatief. Is dit een duidelijk concept geweest vanaf het begin of is dit natuurlijk gegroeid? Waarin onderscheiden jullie je van andere brouwerijen in dit opzicht? 

We hebben een langdurige samenwerking met Robbert de Tekenaar. Hij is een oude vriend/collega van medeoprichter Gijs. Gijs geeft hem een idee en Robbert gaat ermee aan de slag. Hij is geweldig. Het verbindende thema van onze ontwerpen is gewoon dat je overal Robbert in terugziet.

9) In een eerder interview met Butcher's Tears vertelden zij dat er een collab met Kromme Haring is geweest. Zijn er nog plannen om meer collabs te doen? Met welke brouwerijen? 

We doen vrij regelmatig samenwerkingen, minstens een paar per jaar. Onze meest recente samenwerking is een grape ale met Ca'del Brado in Italië. Er zijn een paar brouwerijen (Butchers' Tears, Oproer, Kaapse, Walhalla) waarmee we meerdere collabs hebben gedaan. Ik ben nu bezig met het opzetten van een paar voor het komende jaar, details volgen nog. Onze meest recente Butchers' Tears-collab is net gebotteld en zal in de komende maanden worden uitgebracht.

10) Welke bierstijl verwachten jullie dat in 2026 populair gaat worden? 

Eerlijk gezegd kan het me niet zoveel schelen. Veel van de 'nieuwe' stijlen de laatste tijd leken mij wanhopige pogingen om iets nieuws te bedenken, en bijna allemaal waren ze valse starts (brut IPA, thiol-rijke IPA's, enz.). Ik hoop dat de ambachtelijke bierindustrie kan overleven op goed gemaakte, heerlijke bieren in plaats van steeds iets nieuws of geks te moeten bedenken om de aandacht van de drinkers vast te houden.

Bedankt voor dit interview! 

maandag 10 februari 2025

Barrel aging: hoe doen de commerciëlen het?

In de serie 'Hoe doen de commerciëlen het?' is hier het artikel over barrel agen, of in goed Nederlands: vat lageren. Er is op dit moment een ongekende hoeveelheid bier dat gerijpt is op een vat beschikbaar in de winkel. Nagenoeg iedere brouwerij heeft wel een paar vaten liggen. 

Voor mijn vragen hierover heb ik mij gewend tot een aantal brouwerijen. Gelukkig hebben de brouwers van Brouwerij De Toekomst, VandeStreek, Bax brouwerij en De Magistraat hier heel uitgebreid op geantwoord. Over het algemeen zijn de vragen zo ingestoken dat we antwoord krijgen op de voorkeuren van de brouwer van het vat en drank, de productiewijze, tips voor thuisbrouwers en creatieve ideeën over barrel agen.

De brouwers


Van alle deelnemende brouwers zijn er (als tegenprestatie ;)) wat barrel aged bieren geproefd en deze kan ik ook van harte aanbevelen. Opvallend is dat elke brouwerij een verschillende, typische smaak kan produceren. Zie de links naar de webshops van deze brouwerijen. 

- Brouwerij De Toekomst heeft een aantal iteraties van hun tripel op bourbon gelagerd. Er wordt afgeweken van de platgetreden paden met bijvoorbeeld een quadrupel op cachaca, winterbier op madeira en een barleywine op Teeling whisky. Deze bieren zijn zeker de moeite waard!

- VandeStreek brouwt een brede range van barrel aged bieren. Van Imperial Stouts tot blondes en zure bieren. De vaten zijn bourbon, whisky, port en rum. 

- Bax bier volgt de eigen creativiteit met een bier gelagerd op een vat waar zwartebessenlikeur uit Oekraïne in heeft gezeten en o.a. een smoked porter op Calvados en Bourbon. 

- De Magistraat brouwt volgens eigen zeggen geen 'gekke' bieren. Maar dat is natuurlijk niet helemaal waar: zij hebben een imponerend assortiment van imperial stout, barleywine en tripel op allerlei vaten van bourbon, muscatel, sherry tot port. 

Vragen over barrel agen 


Dank aan alle brouwers die antwoord hebben gegeven. Hieronder de vragen en antwoorden. 

Wat is het favoriete vat en bier voor barrel aging?

Bij de Magistraat is er geen favoriet, maar worden er iedere keer andere vaten uit die men goed vindt passen bij de bieren die op vat gelegd worden. Dit zijn vaak sherry, bourbon, port of whiskeyvaten, maar kan ook wijn of gin zijn. 
Voor het favoriete type bier voor lageren op een vat zegt men: 'Wild vergiste bieren uitgezonderd, passen bieren met een stevige moutbasis het beste in het vat. Dat zijn het liefst bieren met minimaal 8% alcohol omdat er in een vat oxidatie optreedt en die bij lichtere bieren al snel overheerst. Bieren met meer alcohol hebben vaak een intensere smaak en kunnen de oxidatieve tonen beter dragen'.

Ook bij brouwerij de Toekomst is er geen absolute favoriet qua vat en is het geheel afhankelijk van het biertype. Zwaar donker op bourbon is altijd goed maar ook brandy of whisky. Blonde bieren met desertwijn of een gin is ook verrassend. De combinatie van vat en bier is iedere keer verschillend.

Het meest populaire vat voor lagering bij Bax is Bourbon/Tennessee, omdat het verse vaten zijn waar nog het meest van het houtkarakter in zit. Het Amerikaans getoaste eikenhout geeft hele zachte toetsen van vanilline en ze bevat weinig tannine wat een vervelende afdronk kan hebben. Andere vaten zijn vaak van oorsprong ook Bourbon vaten maar hebben dan rum of whisk(e)y gehad waardoor een deel van originele smaak verdwijnt. Uiteraard zitten daar dan wel waar andere smaakcomponenten in zoals rook (peated) of melasse (rum).
De favoriete bierstijl om te vatlageren is een bier wat hoog in alcohol zit en ook relatief veel restsuiker heeft. Dit kunnen bijvoorbeeld Imperial Stouts zijn, maar ook American Barleywines. Je wilt een stevige body om de vrij intense smaken van het vat te kunnen dragen.

De brouwers van Vandestreek hebben per bierstijl een favoriet, met natuurlijk de all-time favourite classic de Imperial Stout op Bourbon vaten gerijpt, Belgische stijlen gaan goed op wijnvaten of rumvaten en Blonde bieren / sours doen het goed op witte wijn vaten. 

Worden de vaten met koolzuur gevuld voor het vullen met bier?

De vaten van Vandestreek worden geflusht met CO2. Op die manier is de lucht in het vat zuurstofarm wanneer het bier erin gelaten wordt, en wordt oxidatie zoveel mogelijk voorkomen. Brouwerij Bax volgt ook deze werkwijze en voegt hier aan toe: 'Ja, dit om zuurstofopname te verminderen. Uiteraard ademt het vat en zal er altijd contact zijn met een beetje zuurstof, maar te veel doet het bier niet goed en zal het naar karton gaan smaken. Daarnaast kan het zelfs tijdens het rijpen aceton aanmaken waardoor er nagellakremover aroma's ontstaan'.

Brouwerij de Toekomst gebruikt geen koolzuuur voor het vullen en De Magistraat ook niet: 'De vaten worden wel een klein beetje voorgespoeld met CO2 voordat het bier erin gaat. Dus eerst een paar seconden koolzuur en daarna het bier erin laten lopen. Dat zal van nature schuimen dus het kan nodig zijn in meerdere keren te vullen zodat het vat helemaal vol zit met vloeistof en er geen schuim meer in zit. Omdat je het vat helemaal met vloeistof vult zou de eventueel toegevoegde CO2 niet meer in het vat passen en die ben je dus kwijt. Daarnaast zijn vaten niet gemaakt om druk te houden dus vullen met koolzuur is niet zonder gevaren.

Wordt er gebruik gemaakt van een geklimatiseerde ruimte? Of zijn de vaten onderhevig aan temperatuurwisselingen? 

De brouwer van Bax zegt dat je idealiter een ruimte wilt die zo stabiel mogelijk is, maar de praktijk laat dat niet altijd toe. We hebben de vaten in een ruimte liggen die vrij stabiel is maar deze wordt niet mechanisch geklimatiseerd. Een dag tot enkele dagen voor afvullen rijden we de vaten het liefst nog even naar buiten om in de regen te staan. Dit zorgt voor een laatste boost in opname van de smaak en maakt de vaten op de drooggevallen plekken lucht dicht.

De Toekomst beaamt dat een constant temperatuur beter is, echter wanneer er temperatuurwisselingen zijn gaat het proces in de winter langzamer en in de zomer sneller. Van belang is dat men proeft, het ligt namelijk ook erg aan het vat. Vandestreek heeft ook geen geklimatiseerde ruimte. De vaten zijn dus onderhevig aan temperatuurwisselingen en liggen ’s zomers warmer dan ’s winters. De vaten van de Magistraat liggen  in een niet-geïsoleerde schuur, en zijn dus ook onderhevig aan temperatuurwisselingen in zomer en winter, dag & nacht.

Worden de vaten tussendoor aangevuld met bier?

De Toekomst is hier heel kort over: nee. Ook bij Magistraat gebeurt dit niet. Als het vat helemaal vol is, verdampt er wel een kleine angel’s share maar het is niet nodig om bij te vullen, mits ze niet langer liggen dan 6-9 maanden. VandeStreek raakt tussendoor de vaten zo min mogelijk aan. 

Men is eensgezind, want Bax doet dit ook niet. 'Er zijn brouwerijen die het wel doen, maar Bax vindt de kans op verhoogde zuurstofopname daarmee te groot. Het relatieve verdampingsverlies nemen ze voor lief en valt in de praktijk vaak mee.'

Wordt er een blend gemaakt van verschillende vaten?

Bij de Magistraat gebruikt men altijd alle vaten van dezelfde batch in een blend, omdat 1 vat te weinig volume is om te bottelen. Elk vat wordt apart geproefd en daarna maakt men een blend en die wordt ook geproefd. Vaten die overduidelijk niet goed zijn, laten ze weg uit de blend, maar dat gebeurt niet vaak als je bij de inkoop van vaten al goed oplet. 

Brouwerij de Toekomst heeft eenzelfde aanpak als Magistraat. Volgens de brouwer wordt er vaak geblend, maar zij leggen meerdere vaten van dezelfde stokerij weg met hetzelfde bier. Je proeft dan onderling wel degelijk verschil tussen bijvoorbeeld 3 bourbonvaten van een merk.


Bax maakt een blend tussen vaten van de zelfde stokerij en soms zelfs met vaten van een andere herkomst (bijvoorbeeld bourbon en rum).
Vandestreek: 'We brouwen van dit soort bieren minimaal 8 vaten vol. Die komen na rijping vaak allemaal weer bij elkaar. Afhankelijk van het concept van het bier en ons idee bij hoe het moet gaan smaken kiezen we 8 dezelfde types of juist een mix van verschillende vaten. Zo is het bijvoorbeeld interessant om in een whisky-barrel-aged bier een klein deel (of juist een groter deel) op Schotse Islay (peated) vaten te leggen, zodat het bier in de blend een gebalanceerde rooksmaak overhoudt.'

Heb je tips voor thuisbrouwers?

De brouwer van de Bax brouwerij zegt terecht dat vatlageren voor thuisbrouwers heel lastig is door de volumes die je nodig hebt. Er bestaan echter ook in stukken gehakte vaten zodat je een in een ander vat (carboy oid) de vatlagering kan nabootsen. Het aller belangrijkste is geduld. Mocht je wel met kleine vaten werken dan moet je je goed realiseren dat als je het vat proeft, dit de buitenste schil van het bier is. Het duurt veel langer voordat de kern van het bier de zelfde smaak heeft.
Sander van VandeStreek zegt daarintegen dat het volbrouwen van een vat van 200 liter best te doen is met een clubje bevriende hobbybrouwers. Zorg dat de hoofdvergisting op de reguliere manier gebeurt, en hevel na hoofdvergisting het bier over naar het houten vat. Laat het mimimaal een maand of 7-8 liggen, en vul het daarna af.

De tip van de brouwer van de Toekomst is geduld! Te vroeg eraf halen is zonde. Is het bier te ver kan je altijd afdunnen met vers gebrouwen bier.
Volgens de Magistraat kun je het beste werken met net geleegde vaten waar een sterke drank in heeft gezeten. Vaten van gin, brandy, bourbon, whiskey en andere destillaten van 30%+ alcohol zijn veel minder vatbaar voor infecties. Bij vaten waar sherry, port of wijn in heeft gezeten loop je meer risico dat er iets in gaat groeien, zeker als de vaten een tijdje leeg hebben gestaan. Hiervoor zul je kennis moeten hebben van hoe je vaten moet stomen en/of zwavelen.

Wat is het meest creatieve bier dat je in een vat hebt gelagerd?

Het meest creatieve bier van brouwerij de Toekomst is een blond. Dat is namelijk veel moeilijker dan een imperial stout of quadrupel. Verder lopen er nog proeven met vergisting op vat met maple syrup vaten en met grape ale op vat.
Bij de Magistraat is men niet zo van de gekke bieren, maar de vatgelagerde tripel is volgens de brouwer het meest creatieve bier,  omdat er vaak wordt gezegd dat dit niet kan met tripels. Zij halen er juist mooie resultaten mee, en de vatgerijpte tripels zijn onze snelst verkopende barrel aged bieren. We hebben eind vorig jaar wel een interessante blend gemaakt van een vatgerijpte barley wine en een stout, dus daar kun je je creativiteit ook nog in kwijt. 

VandeStreek heeft veel creatieve ideeën, van een Tripel op rumvaten (RumBA) – (hun eerste blonde vatgerijpte bier),  een kettle sour met kveik-achtige gist vergist, gerijpt op witte wijnvaten (collab met Stone brewing) tot aan een quadrupel die in de kelder van de Domtoren van Utrecht hebben is gerijpt (Torenwachter).
Ook bij Bax wordt geëxperimenteerd: 'We hebben dit jaar een Imperial Stout met 20% kersen in het basisbier laten rusten op rode wijn vaten die gebruikt waren voor een zwarte bessen likeur uit Oekraïne. Dit geeft een heel ander effect dan de 'standaard' bourbon en rum. Enerzijds door de drank die er in heeft gezeten en anderzijds doordat het ongetoast frans eiken is. Dit bevat meer tannine en daardoor heeft het bier bijna een soort Port/Wijn achtige afdronk, waanzinnig!'

woensdag 22 juni 2022

Proefnotitie: Vlaams Rood

De verwachte apotheose van ons eikenvat bleek toch minder definitief dan verwacht, dus de naam Apotheose hebben we veranderd in Daphne, een Vlaams rood. Daphne met ph, omdat het zo'n zuur wijf is. Zie link. Anyway, dit is de proefnotitie van dit bier, wat ongeveer 9 maanden rustig op eiken heeft gestaan bij een relatief stabiele temperatuur van 15°C. Ook dit keer hebben we met een man of 10 ieder een batch gebrouwen, thuis vergist en daarna in het vat gedaan. De verschillen tussen de batches was weer opmerkelijk. Het ene brouwsel was droog en clean, andere waren meer fruitig met meer mondgevoel en zoeter. Verder geen brouwfouten of afwijkingen, dat mengt in het vat wel. 

Na het afvullen in het vat zijn er twee pakken Wyeast Roeselaere blend ingegaan, een mengsel van gisten, bacteriën, wilde gisten, sherryflor en melkzuurbacteriën. Dit ter aanvulling van de al aanwezige gisten en Brett in het vat. Afijn, nu een jaar na afvullen dus de proefnotitie!

Al het bier is afgevuld in 750 ml flessen, een perfecte verpakking voor dit bier. De kleur van het bier is mooi koper en door de toegevoegde suiker en gist bij het bottelen, zit er voldoende koolzuur in en heeft het bier een mooie schuimkraag. 

In de geur en smaak is er duidelijk iets wilds aanwezig. Er schijnt weinig zuur doorheen, noch melkzuur of zelfs azijnzuur. Het zuurtje dat er bij het bottelen inzat, is veranderd in een mild zuur. Wat de boventoon voert , is de Brett, weliswaar ook gedempt aanwezig, maar voldoende om het de typische leer en funkkarakter te geven. De body is dun, maar het bier smaakt niet waterig. Ten opzichte van de smaak bij het bottelen, is het bier mooi geëvolueerd. Geen typische Vlaams Rood, maar een instapbier voor de sour-curious bierproever. 

Verbeterpunten voor een volgende keer zullen het verhogen van de Vlaams Roodsmaak zijn. Dat kan worden bewerkstelligd door meer bacteriën te enten en ook eerder in het proces. De melkzuurbacteriën en Brett groeien langzamer dan biergisten.

dinsdag 3 november 2020

Proefnotitie | Turfsteker

De Turfsteker is het eerste bier dat in ons Aguardientevat is gegaan. Het was spannend hoe het bier zich zou ontwikkelen. Met name de invloed van de Aguardiente en het hout was een vraagteken. Voor het vullen was het vat nog wat vochtig van de drank en is er nog 2 liter Aguardiente in gegaan. Daarna is het vat gevuld met een kloon van de Molens Hel en Verdoemenis wat zonder barrelaging al een goed bier en geweldige kloon was. 

Na een maand of 5 hebben we het bier geproefd en alle smaken die we wilden, zaten er in. Er was een duidelijke veroudering van het bier te proeven, de drank was aanwezig en het mondgevoel was bijna perfect. Bijna, dus we hebben nog wat langer gewacht. Na een maand of 6-7 hebben we gebotteld. Het bier dat voor me staat is nu een aantal maanden op fles. De smaak is sinds het bottelen veranderd, het bier is minder scherp en de eikensmaak is beter in het bier geïntegreerd. 

Bij het inschenkem heeft het bier heeft een prachtige zwarte, donkerbruine kleur en een niet-witte, beige schuimkraag. 

Bij het vullen van de fles is er nieuwe gist en 4 gram/liter suiker bijgevoegd. En dat heeft gewerkt. Er is voldoende koolzuur aanwezig om de schuimkraag te vormen en aan de andere kant is het koolzuur voldoende laag zodat het geen negatief effect heeft op de smaak. 

In de geur is duidelijk het eiken van het vat te ruiken. De resterende drank in het vat geeft een iets alcoholische toets. Verder is er een wat zwarte bessenachtige smaak te ruiken. De ruime hoeveelheid donkere mouten in de stort zijn sterk afgezwakt in de geur, maar er is alsnog een fraaie moccageur te ruiken. In vergelijking met commerciële vatgelagerde stouts is dit bier zuurder, zonder dat het hier om een infectie gaat. Dit is de geur van het hout en beperkte oxidatie.

De smaak ligt in het verlengde van de geur. Het eiken staat vooraan in de smaak. Na het bottelen had het bier een ietwat zurige en stroeve nasmaak op de tong. Gelukkig is de invloed van het hout op de smaak afgenomen en weliswaar nog zurig, maar wel beter passend in het bier. 

In vergelijking met het bier dat in het vat is gegaan, is de body van het bier minder geworden. Natuurlijk is het bier niet waterig geworden, maar wel wat dunner. Commerciële vatgelagerde stouts hebben over het algemeen een dikkere en zoetere smaak en vaak is ook de smaak van de originele drank te proeven. Dit bier wijkt daarmee af van deze bieren en waarschijnlijk zijn er geen verkrijgbare bieren met dezelfde smaak zoals deze.

Dit is geen barrel aged stout die je in de winkel koopt. Dat zijn vaak toch veel dikkere, vollere en vooral zoetere bieren. Dit bier is tijdens de vatlagering veranderd van een zoetige, mild gebrande stout naar een minder zoete, iets zurige, stout. Een verbeterpunt zou kunnen liggen in het toevoegen van calciumcarbonaat of gips om de pH wat omhoog te brengen, of door het bier zwaarder te maken, d.w.z. meer alcohol om de zoete en volle indruk te verhogen.

donderdag 28 maart 2019

Hel & Verdoemenis - Aguardiente Barrel aged

In 2013 heeft brouwerij De Watertoren een artikeltje geschreven over een kloon van een van de beste imperial stouts van de wereld: De Hel & Verdoemenis van de Molen. Het recept is door meerdere brouwers nagemaakt en de gelijkenis is goed aanwezig. Een bijzondere reden voor het brouwen is dat we een eiken vat aangekocht hebben met meerdere personen en het zou zonde zijn om zo'n mooi recept dan in de la te laten liggen. 

Over welk vat zijn wat discussies en twijfels geweest, het aanbod is namelijk behoorlijk overweldigend. Van diverse whisky's, lowland, highlands, speyside, met allerlei leeftijden, port, wijn, tequila, armangnac, cognac, te veel om op te noemen. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een aguerdientevat. Dat klinkt wel bijzonder dus dat moet wel lekker zijn.  Nu blijkt dat eigenlijk gewoon een soort ouwe jenever te zijn, maar wel helemaal uit Portugal. Schone alcohol gelagerd in een vat. Toch niet echt een teleurstelling, het verschil met jenever is dat aguardiente van druiven wordt gemaakt. In Portugal bestaat een lange traditie van brandewijn stoken vanwege de productie van port. Zoals je misschien wel weet is port rode wijn versterkt met alcohol. Voor aguardiente worden de beste druiven gebruikt. Goed en smaakvol spulletje dus. Een snelle zoektocht op internet levert me slechts eén commercieel bier op dat is gelagerd op dit spul. Toevallig een Nederlands bier, de Brok in de Keel, een dark strong ale van de Bronckhorster brouwerij. Acht maanden gelagerd op het vat, mooi om te weten.

Wat doet dit met de smaak? 


De smaak van een dergelijk vat is naar verwachting niet zo sterk als bijvoorbeeld een port of een whisky, maar het mag best subtiel worden. Het bier heeft van zichzelf al best veel smaak en zal door de drank en het hout ook smaak opnemen en ontwikkelen. Daarnaast zal de beperkte zuurstofdoorlaatbaarheid van het hout een gecontroleerde oxidatie opleveren. Hierdoor verandert de smaak van het bier. Commerciële brouwers doen over het algemeen vrij mysterieus over het lageren op hout, maar het meest geheimzinnige wat er gebeurt, is dat een flesje na een half jaar ineens zes euro kost. 

De contactduren variëren bij de commerciële jongens van een paar maanden tot een paar jaar. De resterende drank in het vat is natuurlijk snel opgenomen in het bier, maar voordat deze drank echt aansluit bij het bier en de veranderende smaak van het bier, kan wel een tijdje duren. Daarnaast verdampt er ook nog vocht uit het vat. Voor dit bier wordt een half jaar aangehouden. Mede door de relatief grote hout-tot-bierverhouding kan het bier snel rijpen. Het vat wordt hierbij op een locatie gelegd die geen enorme temperatuursverschillen tussen dag en nacht heeft. Tussentijds kunnen we proeven, maar de bedoeling is over een half jaar klaar en op fles, precies op tijd voor de winter. Zie je het al voor je? Open haard, een goed boek en een verwarmende stout van 10%? 

Het vat heeft een inhoud van 100 liter. Best veel natuurlijk, maar we hebben de hobbybrouwkrachten gebundeld en dan komen we echt ver. Iedereen brouwt zijn eigen deel, het vullen doen we met z'n allen. Het vat is redelijk recent geleegd en zover het te zien is, is deze nog goed vochtig aan de binnenzijde. Het duurt nog even voordat we gaan vullen, dus in het vat legen we nog een fles Aguardiente. Af en toe een beetje rollen, dan gaat het vat niet lekken. In het vat gaat een bier met een procent of 10. Bij voorkeur uitvergist, dus met zo weinig mogelijk gist of ander bezinksel in het vat. 


Het recept 

 

Aantal liters------- : 10 liter
Gewenst begin SG---- : 1101
Brouwzaalrendement-- : 70 %
Totaal brouwwater--- : 15.7 liter
Spoelwater---------- : 1.0 liter
Maischwater--------- : 14.7 liter
Kooktijd------------ : 90 minuten
Berekende kleur----- : 158.6 EBC (Morey)
Berekende bitterheid : 97 EBU (Tinseth)

70% 3722 g Pale alemout                      5.5  EBC   

12%   638 g Brown malt                        200  EBC   
8%     425 g Caramunich                        123  EBC   
5%     265 g Chocolademout                     900  EBC   
5%     265 g Carafa special ontkaft III        926  EBC   

55 g  7.5 %az  90 min B Northern Brewer (D)            
55 g  4 %az     75 min B Saaz (CZ)                     
 

Gistsoort Fermentis Safale US-05              

60m/62°C Maischdikte is: 2.76 L/kg
30m/73°C Maischdikte is: 2.76 L/kg

1m/78°C Maischdikte is: 2.76 L/kg

 

De proefnotitie van dit bier staat hier.

 

Aanbevolen post

Overzicht van recepten | Het Ferment