Alternatieve dranken uit de brouwerij

De laatste jaren wordt er steeds minder bier gedronken. De redenen zijn divers, maar komen grofweg neer op gezondheidsredenen, met betere slaap en meer energie, en een veranderde manier van consumeren. De daling is tijdens de coronacrisis ingezet, waarna het zich wel herstelde, maar in de afgelopen jaren is er nog steeds sprake van een neerwaartse trend
Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar bijna veertig brouwerijen verdwenen. Het gaat dan vooral om kleinere brouwerijen.

Verandering van de markt vraagt om flexibiliteit van brouwers. Wie zich kan aanpassen, heeft een grotere kans om te overleven. De brouw -en bottelinstallatie kan ook voor andere dranken worden gebruikt. In dit artikel gaan we op zoek naar alternatieven voor kleine brouwerijen. De dranken zijn hieronder gerangschikt van meest naar minder favoriet.

Alcoholvrij bier

Een logisch alternatief is uiteraard alcoholvrij bier. In Nederland is de afzet vorig jaar gegroeid met 13 procent alcoholvrij pils en 27 procent alcoholvrij speciaalbier. Dat biedt kansen aan craftbrouwers. Het brouwen van bier zonder alcohol was een tijdlang voorbehouden aan de grote brouwers, maar sinds een aantal jaren zijn er nieuwe technieken en gisten beschikbaar, waardoor het mogelijk is om goed smakend alcoholarm bier te maken. En hier geldt nog steeds dat de kwaliteit van het bier afhangt van de brouwer.

Daarbij zal dit bier altijd gepasteuriseerd moeten worden, wat voor de kleine brouwer een drempel kan zijn. De reden voor de warmtebehandeling is dat door het ontbreken van alcohol en de aanwezigheid van niet-vergiste suikers het bier minder stabiel is en meer vatbaar is voor infectie.

Hopwater

Hopwater is de nieuwste ontwikkeling uit Amerika en bestaat uit koolzuurhoudend water en hop, optioneel aangevuld met thee, kruiden of fruit. De hop is doorgaans fruitig en 'juicy'. Het productieproces varieert per brouwer, maar de basis zijn hopbloemen -of olie. Het mooie is dat er geen suiker wordt gebruikt, en daardoor weinig calorieën en ook nog eens alcoholvrij. Dit is voor de bierdrinker die even geen alcohol wil, maar wel de sensatie van een bittertje en hoparoma.

Echt interessante smaken ontstaan wanneer er thee of fruit wordt gebruikt. Hierdoor krijgt het water meer mondgevoel. In de gemiddelde brouwerij is dit prima te maken met alleen water, wat koolzuur en hop. De productie duurt enkele dagen en er zijn weinig ingredienten benodigd.

Frisdrank

Frisdrank is bruisend water met fruitige smaken, waarbij de ingredienten zeer divers kunnen zijn. Met de bestaande brouwsetup is het voor een kleine brouwer goed mogelijk om frisdrank te produceren. Het is een mooi product om als alternatief bijvoorbeeld tijdens een festival te schenken. De keuze van ingredienten is heel belangrijk: wordt er suiker of zoetstoffen, echt fruit, puree of siroop gebruikt, en welke conserveringsmiddelen? Dit bepaalt de positionering van het product, de prijs en hoe het product wordt gepresenteerd naar de consument.

Commerciële brouwerijen hebben ook kansen gezien en zijn in deze markt gestapt. In Nederland hebben La Trappe en Oedipus en in België Duvel (met Vedett Energy), Haacht en Omer zich ook aan een frisdrank gewaagd.

Sparkling tea

Dit is ice-tea met koolzuur die soms aangezoet is en ligt in het verlengde van frisdrank. De verkrijgbare sparkling teas bevatten naast thee vaak ook diverse kruiden die de drank bijv. juist frisser (munt, citroengras) of een warmere smaak kunnen geven (steranijs, kaneel). Hierbij ontstaat er een krachtige, soms droge of tannine-achtige smaak die wat doet denken aan wijn. Er wordt daarmee ingespeeld op de behoefte van smaakvolle alternatieven voor alcohol, zeker in combinatie met goed eten. Voor de brouwer kan dit een mooi product zijn, de doorlooptijd van het maken is kort en de ingredienten zijn niet duur.

Hard seltzer

De hard seltzer is een frisdrank met ongeveer 5% alcohol. Het bestaat het uit bruiswater, smaakstof en alcohol. Het drinkt makkelijk weg en scoort goed bij jongeren vanwege de frisse look en lage hoeveelheid calorieën. De alcohol in dit drankje kan op twee manieren worden geproduceerd. De meest voor de hand liggende is het stoken van alcohol uit een ongehopt (gerste)bier. Dit zal nog gestript moeten worden van de moutige smaken door koolstoffiltratie of omgekeerde osmose. Een andere optie is het vergisten van pure suiker, waarbij er een smakeloze alcohol ontstaat.
Net als bij frisdrank kan er op meerdere manieren smaken aan worden toegevoegd. De huidige seltzers zijn met kunstmatige smaakstoffen bereidt. De vraag is of dit product wel past bij het imago van een ambachtelijke brouwer.

Kombucha

Vanuit een fermentatieperspectief zou een kombucha in een brouwerij passen. Deze drank wordt gemaakt door fermentatie van gezoete thee door azijnzuurbacteriën en gisten. Deze zijn aanwezig in een soort zwam die bij elk brouwsel wordt gevoed en zodoende in leven blijft. Kombucha heeft het imago van gezondheid door de probiotische effecten van de zuren en gevormde vitamines. Gulpener bracht al eerder de BATU Kombucha uit.

En toch is het geen geweldig idee om dit naast het reguliere bierbrouwproces uit te voeren. Melkzuur -en azijnzuurbacteriën kunnen, ondanks een streng desinfectieregime, toch voor kruisbesmetting zorgen. Daarnaast kun je je afvragen of er voldoende markt is om dit soort producten goed te kunnen afzetten.

De toekomst

De toekomst zal uitwijzen of een diversificatie van het assortiment van brouwers gaat helpen met overleven. De trend van minder alcohol drinken zal voorlopig niet stoppen en consumenten hebben behoefte aan nieuwe producten. Het zijn de meest innovatieve brouwers die overeind blijven. 

 

Dit artikel is eerder verschenen op de blog van Uzzewuzze.nl